همه چیز در مورد اچ اس کد (HS CODE)
- کد تعرفه یا HS CODE چیست؟
- طبقه بندی کالاها
- ساختار اچ اس کد ها
- از کجا HS کد ها را پیدا کنیم؟
اگر مشغول به فعالیت در حوزه بازرگانی بین المللی یا حمل و نقل باشید قطعا نام اچ اس کد ( یا کد تعرفه گمرکی) را شنیده اید. کد تعرفه یا HS code ، شماره ای بین المللی است که برای شناسایی و طبقه بندی محصولات مورد استفاده قرار می گیرد که نشان دهنده نوع کالای وارداتی یا صادراتی شماست .این کد هر ساله در ضمیمه ی کتاب مقررات صادرات و واردات با اعمال تغییراتی در ماخذ حقوق ورودی کالا، شرایط ورود و با اصلاحات نمانکلاتور سیستم هماهنگ شده (HS code) توسط سازمان توسعه تجارت ایران منتشر شده و در دسترس عموم قرار میگیرد.
- کد تعرفه یا HS CODE چیست؟
براساس کنوانسیون بین المللی، wco( world customs organization) سامانه هماهنگ شده توصیف و نشانه گذاری (کدگذاری) کالا، در تاریخ ۱۴ ژوئن ۱۹۸۳ میلادی به تصویب شورای همکاری گمرکی (سازمان جهانی گمرک) به عنوان تنها مرجع رسمی و جهانی طبقه بندی گمرکی کالاها رسید و پنج سال بعد نیز در سال ۱۹۸۸ اجرایی شد.
HS CODE، شماره چند منظوره بین المللی است که در حاضر به وسیله ی کشورهای عضو و اتحادیه های اقتصادی و گمرکی و همچنین توسط سازمان های بین المللی مانند سازمان ملل (UNSD) و سازمان تجارت جهانی بعنوان پایه و اساس طبقه بندی کالا برای تعرفه ها
ی گمرکی و جمع آوری آمارهای مرتبط با آن مورد استفاده قرار می گیرد که در آن کالا ها با شماره های عددی ۶ رقمی نمایش داده می شوند؛ به واسطه ی این که عدد می تواند جنبه ی بین المللی پیدا کند. این کد به دو زبان انگلیسی و فرانسه منتشر می شود.
این کد در بیش از ۲۰۰ کشور بعنوان زیر بنای تعرفه های گمرکی و جهت جمع آوری آمارهای تجارت بین المللی استفاده می شود. این کد به هماهنگی رویه های تجاری و گمرکی کمک می کند و داده های تجاری غیر مستقیم نیز در این زمینه مبادله می شوند که در نهایت منجر به کاهش هزینه های تجارت بین المللی می شود.
دولت ها و سازمان های بین المللی و بخش خصوصی برای مالیات، سیاست های تجاری و نظارت بر کنترل کالاها، قوانین مبدا، هزینه های تعرفه ای، آمار حمل و نقل، نظارت بر قیمت، تکمیل حساب های ملی و تحلیل و پژوهش های اقتصادی از این کد استفاده می کنند.
کد کالا با نام های مصطلح HS CODE یا کد تعرفه و HTS ( مختص آمریکا) شناخته می شود.
HS CODE از ۲۱ قسمت، ۹۹ فصل، ۱۲۴۱ شماره اصلی چهار رقمی و ۵۱۱۳ شماره فرعی شش رقمی در سال ۱۹۹۶ بوده است. اما این سیستم مطابق با نیازهای تجارت معمولا هر ۵ سال یکبار تغییر می کند که آخرین نسخه آن در اول ژانویه ی ۲۰۱۷ منتشر و اجرایی شد. اما در ایران این اصلاحات از ابتدای سال ۱۳۹۶ در جداول ضمیمه ی کتاب مقررات صادرات و واردات اعمال شد.
| قسمت | ۲۱ | SECTION |
| فصل | ۹۹ | CHAPTER |
| شماره ی اصلی چهار رقمی | ۱۲۲۴ | HEADING |
| شماره ی فرعی شش رقمی | ۵۲۰۵ | SUBHEADING |
اهداف ایجاد HS CODE
به منظور طبقه بندی کالا ها در جریان تجارت بین المللی نیاز به شماره مشترکی است
تا بتوان به موارد زیر دست یافت:
- وضع حقوق ورودی و عوارض گمرکی
- تهیه ی آمارهای قابل اطمینان در تجارت بین المللی
- تعیین مبدا کالاها
- وضع قوانین خاص برای بعضی از کالاهای تجاری
- حذف موانع تجاری و ایجاد تسهیلات در تجارت بین المللی
- حذف محدودیت های غیر تعرفه ای (التزام صاحبان کالا و وارد کننده به اخذ مجوزهای مختلف از وزارتخانه ها و سازمان های مختلف از جمله مجوز استاندارد، بهداشت، فرهنگ و ارشاد اسلامی، محیط زیست، سازمان انرژی اتمی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ، قرنطینه های نباتی، جهاد کشاورزی و…. برحسب کالا) و تبدیل آن به محدودیت های تعرفه ای ( وضع سود بازرگانی بالا برای بعضی کالاها به جهت حمایت از صنایع داخلی و یا عدم ضرورت ورود آن کالا)
S.U.Q چیست؟
واحد شمارش استاندارد کالا (standard unit quantity) به منظور هماهنگی در تنظیم آمار کشورهای عضو کنوانسیون سیستم هماهنگ شده (H.S CODE) از واحدهای ذکر شده در ستون S.U.Q جداول کتاب مقررات صادرات و واردات استفاده می شود. برای مثال واحد شمارش مانیتور با کد تعرفه ۸۵۲۸۴۱۱۰، دستگاه و واحد شمارش اشیاء سر میز آشپزخانه با کد تعرفه ۶۹۱۱۱۰۰۰، کیلوگرم می باشد.
- طبقه بندی کالاها
طبقه بندی براساس برخی کیفیت ها، ویژگی ها ، مواد متشکله، کاربرد و عملکرد کالا انجام می گیرد. بعضی از قسمت ها و فصل های اچ اس کد، دارای مقررات خاصی برای طبقه بندی اجزاء و قطعات می باشند که به شرح ذیل است:
- فصولی که دارای شماره تعرفه ی خاص برای اجزاء و قطعات هستند.
- شماره تعرفه هایی که به کالاهای معین و اجزاء و قطعات مربوط به آنها اختصاص دارد.
- یادداشت های قسمت یا فصل که در طبقه بندی اجزاء و قطعات موثرند.
یک کالا یا محصول ممکن است براساس موارد زیر قابل طبقه بندی باشد.
- توصیف و شرح کالا
مشخصات واقعی کالا برای طبقه بندی آن بسیار حائز اهمتی است. این امر با مراجعه اسناد پیوست کالا نظیر فاکتور، لیست عدل بندی و …. در صورت لزوم کاتالوگ و کاربرد فنی و گزارش تحلیلی کالا امکان پذیر است. هم چنین آزمایش و تعیین ماهیت نیز در بسیاری از موارد ضروری است. بنابراین توصیف و شرح کالا مناسب بر آن آشکار می شود.
- درجه و مرحله ساخت کالا
معمولا برای محصولات صنعتی، طبقه بندی برحسب درجه و مرحله ساخت محصول صورت می گیرد. درجه و ساخت را میتوان به موارد زیر تقسیم کرد:
| مواد خام | RAW MATERIAL | الیاف نساجی، پشم و…. |
| محصولات کار نشده | UNWORKED | نخ |
| محصولات نیمه تمام | SEMI FINISHED | پارچه |
| محصولات تمام شده | FINISHING GOODS | لباس |
- کاربرد یا عملکرد کالا
طبقه بندی کالا براساس کاربرد یا عمل، بویژه برای محصولات حاصل از صنایع تولیدی انجام می شود. این محصولات عبارتند از: مواد سوختی ( نفت، بنزین، مازوت، گاز و ….)، دارو، کالاهای سرمایه ای ( ماشین آلات و دستگاه ها)، کالاهای مصرفی
- نحوه عرضه کالا
در فصول۹ الی ۵۵ به غیر از فصل ۵۳ و همچنین فصل ۸۲، معیارهای طبقه بندی به تفصیل اشاره شده اند. مثلا نحوه بسته بندی، پودر شده یا قالب بندی شده و …..
- ترکیب و سایر مشخصات فنی کالا
مشخصات جزئی تر کالا مانند ساختار، نحوه سیم کشی، جنس بدنه و …..
- ساختار اچ اس کدها
شماره تعرفه ی یک کالا طبق نمانکلاتور سیستم هماهنگ شده (hs code) 6 رقمی است و ساختاری به شرح زیر دارد:
- اولین دو رقم از سمت چپ بیانگر فصلی است که کالا در آن قرار دارد. (chapter)
- دومین دو رقم، مشخص کننده موقعیت شماره ی کالا در آن فصل می باشد.
- به ۴ رقم اول از سمت چپ، شماره ی اصلی یا بخش (heading) گفته می شود.
- به ۶ رقم شماره تعرفه ی کالا، شماره ی فرعی یا زیر بخش (subheading) گفته می شود که در واقع یک زیر مجموعه و تقسیم فرعی از شماره اصلی برای هر کالا می باشد.
- کشورهای عضو می توانند برای برطرف کردن نیازهای داخلی خود شماره های فرعی بیشتری از بیش از شماره های ۶ رقمی به نمانکلاتور تعرفه ای خود اضافه کنند، مشروط به این که ۶ رقم اول شماره های جدید با شماره تعرفه ی سیستم هماهنگ شده برابر باشند و این یک التزام قانونی است.
فصل ۹ کد تعرفه در ۲۱ قسمت قرار می گیرند که این ۲۱ قسمت به چهار گروه عمده تقسیم میشود.
- گروه۱: کالاهای کشاورزی، حیوانی و معدنی از قسمت ۱ تا ۶ (فصول ۱ تا ۳۸)
- گروه ۲: کالای مصرفی خام، نیمه خام و ساخته شده از قسمت ۷ تا ۱۵ (فصول ۳۹ تا ۸۳)
- گروه ۳: کالاهای کاربردی از قسمت ۱۶ تا ۱۹ (فصول ۸۴ الی ۹۳)
- گروه۴: گروه سایر کالاها از قسمت ۲۰ تا ۲۱ (فصول ۹۴ الی ۹۷)
در کشورهایی که از نظام اچ اس کد استفاده می کنند می توان برای هریک از شماره های شش رقمی یکی خطی یا دو خطی ، بخش زیر تعرفه ایجاد کنند که با اضافه کردن دو رقم یا بیشتر که با یک خط از هم جدا می شوند می توان افزود. طبق قانون ایران، می توان دو رقم بعنوان زیر تعرفه ی داخلی به این شش رقم افزود که با سه و چهار خط تیره در ابتدای هر سطری از مندرجات ستون اقدام نمود این سه خط یا چهار خط به نوعی بیانگر ردیف فرعی تر کالا و زیر تعرفه می باشد.
صفر بودن رقم های هفتم و هشتم به این معنی است که زیر تعرفه متعلق به ایران نیست ولی چون به طور کلی تعرفه های ایران ۸ رقمی است، دو تا صفر له شماره تعرفه شش رقمی کالا اضافه می شود.
- از کجا HS کد ها را پیدا کنیم؟
برای یافتن کدها به زبان انگلیسی باید آنها را در اینترنت جستجو کنیم. و یا در مواقعی که شماره تعرفه ای را می دانیم و می خواهیم بدانیم که چه کالا یا کالاهایی ذیل این شماره تعرفه طبقه بندی می شوند با جستجوی آن، کالای مربوطه به آن تعرفه یا شماره تعرفه های نزدیک به آن را پیدا می کنیم.
