انواع محموله در حملونقل
حملونقل جادهای یکی از حیاتیترین بخشهای زنجیره تأمین در ایران و جهان است. بیش از ۷۰ درصد کالاهای داخلی و بخش قابلتوجهی از محمولههای صادراتی و وارداتی با شبکه گسترده جادهای جابهجا میشوند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که به نقش کلیدی ایران در مسیرهای ترانزیتی منطقهای مانند کریدور شمال–جنوب و حملونقل بین ایران و کشورهای همسایه از جمله ترکیه، عراق، آذربایجان و کشورهای CIS توجه کنیم.
حمل عمومی (General Cargo)
حمل عمومی یا «جنرال کارگو» شامل کالاهایی است که
بستهبندی استاندارد دارند و نیاز به شرایط خاص حمل ندارند. این دسته گستردهترین گروه بار در حمل جادهای را تشکیل میدهد و تقریباً در همه صنایع قابل مشاهده است؛ از لوازم خانگی گرفته تا قطعات صنعتی.
ویژگیهای حمل بار عمو
می
بارهای عمومی معمولاً در کارتن، پالت، کیسه، جعبه چوبی یا بستهبندی کارخانهای قرار میگیرند. این بارها بهگونهای طراحی شدهاند که در برابر لرزشهای معمولی جاده، تغییرات دمایی و رطوبتهای سطحی مقاومت کافی داشته باشند
از مهم ترین ویژگی های ان نیاز نداشتن به کنترل دما، امکان حمل با انواع خودروهای باری هزینه کمتر نسبت به حمل های ویژه و زمان بارگیری و تخلیه متناسب با نوع بستهبندی میباشد.
مزایا
حمل عمومی به دلایل زیر یکی از محبوبترین روشهاست:
انعطافپذیری بالا: قابلیت بارگیری در انواع کامیون، خاور، تریلی چادری و مسقف
پوشش وسیع جغرافیایی: امکان ارسال به تمام نقاط کشور
کاهش هزینهها: به دلیل عدم نیاز به تجهیزات تخصصی
مناسب برای صادرات: بهخصوص در مسیرهای ایران–ترکیه و ایران–عراق
چالشهای حمل عمومی
در این نوع محموله عمده چالش
۱_ بسته بندی غیر استاندارد محصول است که ممکن است باعث خسارت شود
۲-بارگیری نادرست که باعث کج بار شدن و خسارت میشود.
۳-عدم مهار مناسب بار میتواند خطر افرین باشد.
هزینه حمل بار عمومی
هزینه حمل این بار ها نسبت به روش های دیگر معمولا کمتر و اقتصادی تر است.
بسته به موارد زیر هزینه حمل بار نیز تغییر م
یکند:
مسافت حمل-نوع خودرو(تکی،جفت،تریلی)-وزن و حجم بار-هزینه بارگیری با لیفتراک یا کارگر-نرخ تقاضا
حمل فله (Bulk Cargo)
حمل فله شامل حمل کالاهایی است که بدون بستهبندی یا در بستهبندیهای ساده مانند کیسه یا گونی
حمل میشوند. این نوع حمل برای صنایع معدنی، کشاورزی، عمرانی و پتروشیمی اهمیت اساسی دارد.
انواع بار فله
فله به دو دسته کلی تقسیم میشود:
۱-فله خشک (Dry Bulk)
این دسته شامل مواد جامد غیربستهبندی است مانند:
غلات (گندم، ذرت، سویا) مواد معدنی مانند سنگآهن، منگنز، بوکسیت، کودهای شیمیایی و آلی
سیمان، گچ، آهک
خاک، ماسه و شن
2-فله مایع (Liquid Bulk)
این دسته برای حمل مایعات صنعتی یا خوراکی کاربرد دارد:
روغن خوراکی
روغن صنعتی
ملاس
مواد شیمیایی
آب
ویژگیهای حمل بار فله
بارگیری سریع با بیل مکانیکی، الواتور یا نوار نقاله
هزینه حمل مقرونبهصرفه
نیاز نداشتن به بستهبندی
حجم بالای حمل در هر سفر
چالشها
چالش هایی که در روش حمل بار به صورت فله با ان مواجه هستیم:
احتمال ریزش بار
آلودگی یا گردوغبار ناشی از بارگیری
نیاز به رعایت الزامات زیستمحیطی
نیاز به پوشاندن بار با چادر
هزینه حمل بار فلهای
هزینه بر اساس «تناژ» و «نوع خودرو» تعیین میشود.
عوامل مؤثر بر قیمت:
نوع بار (معدنی، کشاورزی، شیمیایی)
رطوبت یا وزن مخصوص بار
نوع خودرو (کمپرسی، بنکر، تانکر)
شرایط بارگیری و تخلیه
مسافت
معمولاً حمل فله نسبت به حمل کانتینری ۳۰ الی ۵۰ درصد ارزانتر است.
تفاوت حمل فله با حمل عمومی و کانتینری
به بستهبندی نیاز ندارد..
امنیت کمتری نسبت به کانتینر دارد.
برای کالاهای حجیم و کمارزش مناسب است.
هزینه حمل پایینتر است.
حمل کانتینری (Containerized Cargo)
کانتینرها استانداردترین روش حمل در تجارت بینالمللی هستند. از آنجا که ایران یکی از مهمترین مبادی صادراتی به ترکیه است، حمل کانتینری در مسیرهای مرزی مانند رازی–کاپیکوی و بازرگان–گوربولاق بسیار رایج است.
انواع کانتینر
- ۲۰ فوت: مناسب بارهای سنگین و کمحجم
- ۴۰ فوت: مناسب بار حجیم
- یخچالی (Reefer): مناسب بارهای دمای کنترلشده
- اوپن تاپ (Open Top): برای بارهای بلندقد
- فلت رک: برای بارهای حجیم و پروژهای
ویژگیهای حمل کانتینری
- امنیت بالا
- قابلیت پلمپ گمرکی
- امکان حمل چندحالته (دریایی–ریلی–جادهای)
- مناسب برای صادرات بستهبندیشده
چالشها
- هزینه تخلیه و بارگیری با لیفتراک یا ریچاستاکر
- نیاز به تجهیزات مناسب در مبدا و مقصد
- محدودیت وزن ناخالص کانتینر
هزینه حمل کانتینری
حمل کانتینری از نظر هزینه، گرانتر از حمل فله و عمومی است.
عوامل تعیینکننده قیمت:
- نوع کانتینر
- وزن ناخالص بار
- تخلیه و بارگیری (لاینر ترم یا فریتایم)
- کرایه بازگشت کانتینر خالی
- مسافت حمل
بهطور میانگین حمل کانتینری ۲۰ تا ۵۰ درصد گرانتر از حمل عمومی است.
تفاوت حمل کانتینری با سایر روشها
- بهترین گزینه برای صادرات استاندارد
- امنترین روش بینالمللی
- مناسب بارهای ارزشمند
- هزینه بالاتر نسبت به حمل عمومی و فله
سایر انواع محموله در حملونقل جادهای
علاوه بر سه دسته اصلی، انواع دیگری از بار نیز وجود دارد که در موارد خاص اهمیت زیادی دارند.
۱. محمولههای یخچالی
برای کالاهای حساس به دما استفاده میشود.
نمونهها:
- گوشت
- لبنیات
- دارو و واکسن
- میوه و سبزیجات تازه
هزینه حمل یخچالی
به دلیل مصرف سوخت بیشتر و تجهیزات سرمایشی، هزینه آن ۳۰ تا ۶۰ درصد بالاتر از حمل عمومی است.
۲. محمولههای خطرناک (ADR)
برای مواد قابلاشتعال، سمی، خورنده و انفجاری.
هزینه حمل بار خطرناک
- هزینه بیمه بالا
- نیاز به راننده دارای گواهینامه ADR
- تجهیزات ایمنی
بهطور متوسط این حملها گرانترین حمل معمولی در جاده محسوب میشوند.
۳. محمولههای فوقسنگین و ترافیکی
برای پروژههای صنعتی و نیروگاهی.
چالشها:
نیاز به اسکورت
طرح مسیر
دریافت مجوز
هزینهها:
بهطور معمول چند برابر هزینه حمل عمومی است.